Jajka ekologiczne: co oznacza kod i jak sprawdzić świeżość

Jajka ekologiczne można rozpoznać bez czytania opisu na opakowaniu. Wystarczy spojrzeć na pierwszą cyfrę kodu wybitego

na skorupce, bo to ona, a nie grafika na wytłaczance, mówi o sposobie chowu kur.

Kod na skorupce - pierwsza cyfra decyduje

Każde jajo wprowadzone do obrotu w Unii Europejskiej jest oznaczone kodem producenta. W Polsce ma on postać jedenastu znaków, na przykład 0-PL-12345678. Pierwsza cyfra oznacza system chowu:

•       0 - chów ekologiczny,

•       1 - chów na wolnym wybiegu,

•       2 - chów ściółkowy,

•       3 - chów klatkowy.

Dalsza część kodu to oznaczenie kraju oraz weterynaryjny numer identyfikacyjny gospodarstwa. Jajka ekologiczne to wyłącznie te z zerem na początku. Napisy typu „od szczęśliwych kur” czy „wiejskie” nie mają definicji prawnej i nie zastępują tego oznaczenia.

Jajka ekologiczne a jajka z wolnego wybiegu

Kody 0 i 1 bywają traktowane zamiennie, choć różnica jest istotna. Chów na wolnym wybiegu oznacza dostęp ptaków do terenu na zewnątrz. Chów ekologiczny obejmuje dodatkowo pochodzenie paszy z certyfikowanych upraw, mniejszą obsadę w budynku oraz ograniczenia w leczeniu zwierząt, z wydłużonym okresem karencji. Całość podlega corocznej kontroli jednostki certyfikującej, a potwierdzeniem jest unijne logo rolnictwa ekologicznego z numerem w formacie PL-EKO-XX. Przy półce warto zestawić to oznaczenie z kodem producenta wybitym na skorupce.

Zielononóżka i inne rasy

Na rynku spotyka się jajka od kur rodzimych ras, przede wszystkim zielononóżki kuropatwianej. Ptaki tych ras są mniejsze i znoszą mniej jaj w sezonie niż linie towarowe, za to dobrze radzą sobie na wybiegu i są chętnie wykorzystywane w gospodarstwach ekologicznych. Ich jaja bywają nieco mniejsze i mają zróżnicowaną barwę skorupki. Osobną kategorią są jaja przepiórcze, kupowane najczęściej jako dodatek do sałatek i przystawek. Barwa żółtka zależy głównie od paszy, a nie od systemu chowu, dlatego sam intensywny kolor nie jest dowodem na ekologiczne pochodzenie.

Gdzie kupić jajka ekologiczne

Asortyment jaj z kodem 0 bywa w sklepach ogólnospożywczych ograniczony do jednej pozycji, dlatego pełniejszy wybór mają sklepy wyspecjalizowane. Takim miejscem jest Organic Market, gdzie dostępne są zdrowe jajka ekologiczne ze sklepu Organic Market , w tym jaja z chowu ekologicznego z oznaczeniem „0”, jaja od kur zielononóżek oraz jaja przepiórcze. Sklep prowadzi sprzedaż internetową z dostawą na terenie całej Polski oraz sklepy stacjonarne w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Trójmieście, Bydgoszczy, Katowicach, Łodzi i Tarnowskich Górach. Poza nabiałem i jajami w ofercie znajdują się świeże warzywa i owoce, mięso i wędliny z certyfikowanych hodowli, pieczywo, produkty sypkie, dania gotowe, napoje, a także kosmetyki naturalne i środki czystości. Produkty świeże wysyłane są w opakowaniach termicznych z wkładem chłodzącym.

Jak sprawdzić świeżość i przechowywać

Wraz z upływem czasu w jaju powiększa się komora powietrzna, dlatego test z wodą orientacyjnie pokazuje wiek jaja. Nie zastępuje terminu przydatności ani oceny jaja po rozbiciu. Jajo włożone do naczynia z zimną wodą:

1.       leży płasko na dnie - jest stosunkowo świeże,

2.       unosi się jednym końcem ku górze - ma większą komorę powietrzną, czyli jest starsze,

3.       wypływa na powierzchnię - jest wyraźnie stare i przed użyciem wymaga sprawdzenia po rozbiciu.

Przy przechowywaniu warto pamiętać o dwóch rzeczach. Jaj nie należy myć przed włożeniem do lodówki, ponieważ usuwa to naturalną warstwę ochronną skorupki. Warto też trzymać je w oryginalnym opakowaniu, z dala od produktów o intensywnym zapachu, bo skorupka jest przepuszczalna.

Jedna cyfra i jedno oznaczenie

Przy wyborze jaj liczy się jedna cyfra i jedno oznaczenie: zero na początku kodu producenta oraz unijne logo rolnictwa ekologicznego z numerem jednostki certyfikującej. Pozostałe hasła na opakowaniu mogą opisywać produkt, ale nie zastępują oznaczeń obowiązkowych. Jajka ekologiczne warto kupować w miejscu, gdzie  znany jest producent, a partia trafia do sprzedaży w krótkim czasie od zniesienia.